در گذشته نه چندان دور ايران بهره گيري ازامكانات سنتي كشاورزي براي همه مناطق تقريبا يكسان بوده واگر هرچند سالي يكبار تغييراتي ايجادميشد اين نوآوري به مرور به ديگر مناطق نيز انتقال مي يافت.

 انتقال فنآوري هاي سنتي عمدتا توسط صنوفي بنام آهنگران ونجاران صورت ميگرفت كه همه شهرها وروستاها از نعمت وجود آنها برخوردار بودند.

درسيستان ماقبل50سال براي شخم زدن درامر كشاورزي از قدرت گاوهاي نر اصيل سيستاني كه توان حيرت برانگيزي داشتند بهره مي گرفتند كه دراين مطلب سعي ميشود درحد ابتدايي به امكانات سنتي كشاورزي اشاره و واژه هاي  محلي موسوم آنهارا خيلي كوتاه به رشته تحرير درآورم.

جُفت:

 به دو راس گاو اطلاق ميشد كه كشاورزان ازآنها درامر شخم زني اراضي بهره مي گرفتند وازلحاظ عرفي حق حقوقي نيز بركارشان مشابه مزد ساعتي تراكتور تعلق ميگرفت كه به آن "گردَني" ميگفتند.

قابل گفتن اينكه درسيستان براي شخم زني صرفا ازگاو استفاده وبندرت ديده ميشد كسي ازالاغ همانند بعضي استانهاي همجوار استفاده نمايد.

خَسي:

 به گاو نري ميگويند كه اخته شده باشد وچاق وغبراق است.معمولا بعنوان جُفت ازوجود "خَسي"بهره ميگيرند.

گُورني:

 دراصطلاح سيستاني به شخم زدن "گورني" ياگاوراني مي گويند همين واژه راهمسايگان خراسان جنوبي مان هم بكارمي برند.

جيگو:

 چوب پرانتز گونه اي است به بلندي 85/ 1 وضخامت 25 سانتيمتركه برگردن گاو نزديك كوهانش گذاشته مي شود وباطناب پنبه اي زير گلوي گاو محكم ميگردد.

جيگو سطح كاملا سوهان كشيده وصافي دارد كه موجب خراشيدن گردن جفت نشود ، وسط جيگو محلي براي قفل شدن با "رخت" دارد.

رَخت:

چوبي است شكيل به بلنداي 85/ 2 متر وقطر25 سانتيمتركه دروسط دوگاو قرار گرفته و ابتداي آن دروسط جيگو محكم متصل ميشود.

درانتهاي رخت گاوآهن بازاويه حدود 30 سانتيمتر قراردارد.

مِياد:

 همان نيش وياگاوآهن است كه درگذشته هاي دور بصورت چوب نوك تيز بازاويه حدود سي درجه نسبت به رخت  قرارميگرفت و بعد ها انتهاي مياد باآهن نوك تيز براي شخم راخت تر مجهز گرديد.

گُؤك(گُواَك):

چوب كوچك استوانه ايست كه زاويه مياد با رخت رامعين مي كند وقابل تعويض است.

مردك:

 مردك بروزن زردك چوبي است كه قسمت انتهاي رَخت براي نگه داشتن دست هدايت كننده يا مرد گُورني كُن به بلندي 1 متربازاويه نود درجه نسبت به رخت قرار دارد.

درانتهاي بالايي مَردك چوب كوچكي به موازات رخت بعنوان دستگيره براي تغيير مسير - برگشت ويا بالا آوردن رخت توسط گاوران تعبيه شده است.

ماله:

 چوب بزرگ مستطيل شكلي است به طول حدود سه متر ضخامت 5 سانتيمتر وعرض 25 سانتيمتر كه در وسط آن دوحلقه به فاصله 35 سانتيمتر براي بستن دو عددطناب ياگيس قراردارد ودو سر ديگرطنابهاي سه متري به حلقه هايي كه بهمين منظور پشت جيگو(روبه عقب گاوها) پيش بيني شده وصل ميگردد.