تبارشناسی قوم خلیل در ایران و سیستان وبلوچستان
تيره هاي زير مجموعه ي طايفه خليل:
تيره ي شاهميري :
1- درويش ،عبدالله، ميرظابط (كدخداي كدخدايان)حكومت سكوهه يكي ازسران شاخص اين تيره است كه در سالهاي1200 تا 1246 ازهمراهان حكومت كنندگان سربندي وساكن سكوهه بوده است.
مرحوم درويشِ عبدالله براثر دسيسه تاجمحمدخان سربندي حاكم سيستان درمحل شكارگاه رسمي او باتيرمستقيم كشته شد وازاو تعداد نُه پسر باقي مانده كه به اسامي تعدادي از آنها اشاره ميگردد. شيردل كدخدا - جماعتي از خليلي هاي زاهدان كه اكثرا تحصيل كرده اند ازنسل اين كدخدازاده ميباشند . حسينقلي كدخدا كه خليلي هاي روستاي ورمال نوادگان اوهستند.حسن كدخدا --علي كدخدا --اسماعيل كدخدا --محمدكدخدا --ميردل كدخدا --پردل كدخدا --و جاني كدخدا كه شهيد عليرضا خليلي ازاين نبيره است.
2- كدخداشيردل پسر ارشد مير ظابط كه جريان هديه نماينده انگليس به او وبازپس دادنش درتاريخ سيستان به خوبي يادشده است.
3- كدخدا رضا شيردل دلاورمرد ديگري ازطايفه خليلي است كه تاسال 1352 درسكوهه باخوشنامي زيسته است. ابراهيم خان پردلي نماينده آخرين دوره مجلس شوراي ملي كدخدا رضا را تبلوري ازعقل وشجاعت وصراحت مي دانست.ازاين رادمرد بزرگوار فرزندي باقي نمانده ولي برادرزادگان وخواهر زادگاني تحصيل كرده درنقاط مختلف كشور زندگي ميكنند
4- نوادگان مسافرخليل كه ساكن سرخس اند وشاخص ترين آنها به حاج غلام جاويد وفرزندانش ميتوان اشاره داشت.
تيره شهسواري :
1- كدخدازادگان دولت آباد : كدخداشاهكرم يكي ازفرماندهان قشون حاكم سيستان دردوره ناصري است كه قهرماني هاي فراواني ازاو درخاطره هاست. فرزندان ونوادگان اونيز ازنزديكان وياران حكام سرابندي ازجمله پردل خان ومحمدرضاخان دردولت آباد بوده وهستند ازاين نام آوران ميتوان به كدخدا حسين دلتابادي ،كدخدا ابراهيم خليلي وكدخدامحمد حليلي اشاره كرد.
2- كدخدازادگان روستاي سنچولي شيب آب ازخاندان ذوالفقار عباس بحساب ميآيند.ذوالفقارعباس دراوايل حكومت عليخان سرابندي ازرفتارمستبدانه وفرافكنانه خان دلگير شده وازاوجدا وبه مخالفين اش يعني تاج محمد خان سربندي ساكن روستاي اكبرعباس مي پيوندد وبااهل وتبارش درهمان روستا ساكن ميگردد. او بعدها كه تاجمحمدخان به حكومت ميرسد نيز به اونزديك نميشود . ذوالفقار عباس با دوستمحمد ميرابي كدخداي اكبرعباس و حيدر سرحدي جد آقاي ابراهيم شرحدي شاعر ونويسنده سيستاني وهمچنين درويش نوري جملگي باهم باجناق و حسين ،علي سنچولي ساكن روستاي سنچولي پدر همسرانشان بوده است.
بزرگترين فرزند ذوالفقار ، كربلائي تاجمحمد خليلي است كه ازسوي نماينده شوكت الملك مستاجرمنطقه دادي ، اكبرعباس ،عوض شش پاگاوي وسنچولي منصوب ميگردد ولي بدليل پرهيزگاري وترس ازخدا ازاين مسئوليت سرباز زده وپس از واگذاري مستاجري به سيد رضا داودي درسال 1267 خورشيدي عازم سفر كربلاي معلي ميگردد كه دربازگشت بيمار ودرقصرشيرين دارفاني راوداع ودرهمانجا دفن ميگردد.
3- باستاني هاي دولت آباد وزاهدان که شاخص ترین آنها مرحوم غلامحسین باستانی فرزند عباس معروف به غلامحسین خلیل است اومدت سی سال مسئول گمرک حرمک ، زاهدان وزابل بوده است .
او را دردوران مسئولیتش فردی بسیار دقیق ، منظم وبا ابهت تعریف میکنند
- تیره شاهنظری طایفه خلیل:
1-كدخدازادگان خليلي ساكن ميانكنگي
2- تجار خليلي ساكن درگز
3- خلیلی های حسن آبادجلین شهرستان گرگان
4-خليل زادگان ساكن سه قلعه زابل
5- تيره اي از ريگي هاي لاديز، ميرجاوه وزاهدان
- تيره كرم بخشي (شاهکرمی) طايفه خليل:
1- یکی ازبزرگان این تیره مرحوم کدخداشاهکرم عباس خلیلی است که دراوایل قاجاریه بزرگ وکدخدای واصلان بوده است .درروستای قدیمی واصلان قلعه شاهکرم تامدتها قبل ازنقاط دیدنی منطقه به حساب می آمد .
همسر او راضیه ذوالفقار ،عباس و خواهر کربلایی تاجمحمد خلیلی ازتیره شاهسواری است.
2- کدخدارستم خلیلی فرزند شاهکرم ابن عباس ابن ولیداد ابن اختاد ابن عباس ابن کرم ابن خلیل خان بزرگ ابن میرخان ابن کمال خان یکی دیگرازبزرگان تیره کرم بخشی است.
گفته میشود روزی دریکی ازسالهای 1236تا 1238 خورشیدی همزمان باحاکمیت مرحوم درویش عبدالله بعنوان میر ضابط سیستان که بهمراه حشر و لشکر مشغول لایروبی رودخانه سیستان درنزدیکی واصلان بوده است.
رستم بعنوان جوانی نورس وبه سفارش مادر به حضور مرحوم درویش عبذالله درمکان استقرار حَشَر میرسد واورابرای صرف نهار ویاشام درمنزل پدری اش دعوت میکند.
کدخدا درویش عبدالله ابتدائا ازقبول دعوتش خوداری میکند ولی چون بااصرار رستم مواجه میگردد ،بوی می گوید :
عموجان، من تنهانیستم حداقل 50 نفر همراه دارم.
رستم شاهکرم خلیلی پاسخ میدهد: عموجان برای حضرتعالی وهمراهانتان درخانه تدارک غذا دیدم وبرای حَشَر آبگوشت گوساله درمحل کارشان پیش بینی کرده ام.
کدخدادرویش عبدالله از بلندطبعی جوان (رستم شاهکرم) بسیار شگفت زده و ازطرفی نیزخوشحال میگردد برهمین اساس دربرگشت به سکوهه پیغامی به کدخدا تاجمحمد ذوالفقار خلیلی ساکن روستای سنچولی دایی رستم فرستاده وتاکید کرده خواهرزاده اش (رستم باهوش ) را نزد خودش درروستای سنچولی بیاورد.
ازاینجا تاریخ هجرت خاندان کدخدارستم شاهکرم به منطقه سنچولی شروع میگردد.
-خليلي هاي ساكن واصلان شهرستان زهك نیز ازاین تیره بحساب می آیند
-خليلي هاي ساكن راميان استان گلستان هم ازتبارکدخدا فقیر دوستمحمد خلیلی وازتیره کرم بخشی اند.
-خليلي هاي اطراف سدسيستان نیز ازتبارکدخدافقیر دوستمحمد هستند.
- گروهی ازشیبک های زابل وزاهدان