خلیلی های خلیل شهرازتوابع شهرستان بهشهر مازندران
شهر خلیل شهر تاثیر اقلیمی خود را از آب و هوای مدیترانه ای در فصول گرم و توده هوای سیبری در فصول سرد سال می گیرد و همچنین به دلیل محصور شدن بین دریا و رشته کوه البرز به تبع آن با بالا رفتن میزان رطوبت نسبی ،با بالا بودن سطح بارندگی در این شهر زیبا هستیم. متوسط میزان بارندگی در سال در منطقه 580 میلی متر می باشد. تاثیر شگرف بالا بودن میزان بارش را بر پوشش گیاهی ، نوع خاک و به تبع اقتصاد کشاورزی منطقه ، به خوبی می توان دید.
میزان رطوبت به دلیل ارتفاع زیاد خلیل شهر نسبت به سایر شهرهای مجاور از سطح آبهای آزاد نسبتاً پایین است. برابر آخرین سر شماری رسمی جمعیت خلیل شهر 10126 نفر می باشد البته در طی روند بیست ساله اخیر جمعیت شهر با روند کاهشی مواجه بوده است. البته فراموش نکنیم که دو مرکز جمعیتی نسبتاً بزرگ در کنار خلیل شهر ، بهشهر و گلوگاه ، قرار گرفته اند که هر یک از آنها با توجه به اندازه جمعیتی و موقعیت اداری-سیاسی خود دارای حوزه نفوذی خاص می باشند. بخش وسیعی از اراضی شهر را مزارع و باغات کشاورزی پوشش داده اند، مهمترین محصولات کشاورزی و باغی شهر عبارتند از: برنج ، گندم، سویا، انار ، مرکبات، لوبیا، هلو و... که در مجموع 4626 هکتار اراضی زراعی و 1/174 هکتار اراضی باغی بر اساس آخرین آمار قبلی رسمی می باشد.
محصولاتی دیگر چون کاهو، نخود، گردو، شبدر، سیر، پیاز، گوجه سبز و ... در سطوحی پایین تر کشت و برداشت می شود. برخی واحدهای صنعتی چون : نئوپان 22 بهمن ، آجر ماشینی مروارید ، لبنیات نیالا ،ریسندگی و بافندگی اکریلتاب، آرد گندم کوب و چند کارگاه شالیکوبی نیز در شهر استقرار دارند.
تبارشناسی قوم خلیل درخلیل شهر
درباره قوم خلیل که اکثریت جمعیت خلیل شهر را تشکیل می دهند مطالبی به صورت شفاهی و سینه به سینه نقل شده است. این قوم شامل سه طایفه عموزادی ، خلیلی و باقری می باشد که پسوند خلیلی در آخر فامیلیهایشان آمده است. قوم خلیل از نژاد آریایی می باشند.
این قوم در حدود 185 سال قبل از منطقه "استان جنان" – منطقه اول سکونت - خود که در منطقه هزارجریب بهشهر واقع شده است به محل کنونی مهاجرت کردند. آنها دامدار بودند و در ابتدا جهت تهیه غذا برای دامهای خود به مناطق پایین تر کوچ کردند که اکنون یک قبرستان مربوط به قوم خلیل در آن منطقه موجود می باشد.
اگر چه برای تهیه علوفه دام ها در مناطق دیگری نیز مستقر شدند (مانند منطقه کنت) اما پس از آشنایی با منطقه جدید که در آن تهیه غذا برای خانواده و تهیه علوفه راحت تر بود و همچنین دسترسی به امکانات بهتر زندگی یکی از دلایل دیگر بود که در این منطقه ماندند و به آبادی آن پرداختند.
اما عامل اساسی جهت کوچ قوم خلیل از منطقه استان جنان ، آمدن برف سنگین و مردن بعضی از مردم و تلف شدن دامها و شرایط دشوار زندگی در آن ناحیه و آشنایی با محیط جدید که البته در مدت 50 سال به طور ییلاق – قشلاق (6 ماهه) با ساختن چـق (خانه هایی که از چوب به طور موقت درست می کردند ) در آن رفت و آمد داشتند ولی پس از آن تصمیم به سکونت دائم در آن گرفتند و نامش را "خلیـل محلـه" نهادند
از تاریخ دقیق استقرار اطلاعی در دست نیست ولی حدوداً 190 سال در این منطقه سکونت دارند.
قوم خلیل غیر از خلیل محله در مناطق دیگری مثل لرستان ، مراغه ، قزن چای (فیروزکوه) ،رامیان گلستان،حسن آباد جلین وللدوین گرگان روستای تلک چهاردانگه ساری و روستای دنگ سرک نکاء همچنین درسیستان ، خوزستان وتنگستان بوشهرنیز مستقر هستند.
عده ای معتقدند که طایفه خلیل ساکن فعلی خلیل شهر در زمان احمدشاه پس از شکست دشمن درهرات توسط احمد شاه در راه برگشت به این منطقه آمدند و در این منطقه مستقر شدند. در کل علت استقرار در خلیل محله دسترسی راحت تر به آب آشامیدنی ، تهیه هیزم برای زمستان ، دسترسی به علوفه های فراوان و ایجاد ارتباط راحت تر با شهرستان بهشهر که در 10 کیلومتری آن واقع شده بود، می باشد.
قوم خلیل مانند سایر اقوام دارای بزرگان و ریش سفیدانی بوده وهستنند که مردم جهت حل مشکلات و رفع گرفتاریها به آنها مراجعه می کنند. قوم خلیل در زمان سردار جلیل - استاندار وقت – در روستای "یانه سر" هزارجریب مستقر بودند و به صورت طایفه ای سرباز می دادند که سه نفر از طایفه عموزاد و سه نفر از طایفه خلیلی و باقری بودند. قوم خلیل پس از کوچ از هزار جریب با اتحاد و همبستگی و تبعیت از بزرگان توانستند دوران پرحادثه حکومت خوانین و یاغی های ترکمن را با سرافرازی سپری نمایند و اتحاد و یکپارچگی آنها تا مدت ها زبانزد همگان بوده است.
قوم خلیل ابتدا همه وارد خلیل محله نشدند بلکه ابتدا در هر محل 10 تا 12 نفر بیشتر نبودند ولی پس از آنکه همگی تصمیم به کوچ گرفتند آنهایی که زودتر آمده بودند و زمین بیشتری را در تصرف داشتند ، سعی کردند به اقوام خود زمینی را جهت سکونت اهدا نمایند.
نحوه معیشت :
شغل اصلی طایفه خلیل دامداری و کشاورزی بود . در "استان جنان" معمولا کشت گندم و جو معمول بود.
طایفه خلیل حدود 10000 أاس گوسفند و 5000 گاو داشتند ، پس از کوچ کردن از موطن اولیه ی خود و مستقر شدن در خلیل محله ، کاشتن دیگر محصولات مثل پنبه ، توتون ، ذرت ، مرکبات و دیگر اقلامی که کشاورزان می کاشتند نیز مورد توجه آنهاقرار گرفت. ضمن اینکه اکثر مراتع منطقه مانند عباس آباد ، رکاوند ، ریحان آباد و کلاک معمولاً مورد اجاره طایفه خلیل بود و بسیاری از زمین های لم یزرع و غیر قابل کشت توسط اهالی خلیل محله ، آباد و کشت وزرع در آن صورت گرفت.
وضعیت تحصیلی :
درس خواندن در ابتدا به صورت شرکت در کلاس ملاخانه ها بود . افراد برای آموزش نزد روحانی محل می رفتند و قرآن یا عم جزء را آموزش می دیدند ولی پس از رسمی شدن آموش در ایران در سال 1310 ، اولین مدرسه در خلیل محله در روستای گت زمین منزل آقای سید جعفر حسینی با دریافت شهریه به مبلغ یک تومان ثبت نام می کردند. اولین معلم ملا مظاهر شاهرودی و اولین شاگردان سید جعفر ، عبدالرحمان و حاج محمد علی باقری بودند.
در سال 1313 ( 3 سال پس از رسمی شدن آموزش در ایران ) اولین مدرسه دولتی با اهداء زمین توسط آقای محمد گزی ، کلنگ احداث آن بر زمین زده شد و نام آن را "خواجه نصیر" نهادند.